Appendices I APPENDICES I. Instrukcja o kanonicznej wizytacji Biskupiej. 1. Proboszcz o dniach wyznaczonych na wizytę pasterską parafji, ogłosi wiernym z ambony podczas sumy przez dwie niedziele lub święta bezpośrednio poprzedzające wizytę kanoniczną i wyłoży ludowi znaczenie wizyty pasterskiej w parafji, zawezwie swych parafjan na procesję powitalną Biskupa, tudzież na nabożeństwa i nauki podczas wizyty biskupiej i przyjęcia sakramentu bierzmowania, oraz pouczy, aby błogosławieństwo pasterskie przyjmowali w duchu pobożności i żegnali się, jak to czynią na Mszy św., gdy kapłan błogosławi. 2. Na dzień lub dwa dni przed przybyciem do parafji Biskupa duchowieństwo miejscowe łącznie z zaproszonymi kapłanami sąsiednimi przygotuje parafjan do sakramentu bierzmowania przez odpowiednie nauki i wysłuchanie spowiedzi. 3. W czasie wizyty pasterskiej będzie troską proboszcza i dziekana postarać się o wystarczającą ilość kapłanów do słuchania spowiedzi i głoszenia kazań. Kapłani zaproszeni przez proboszcza i wyznaczeni przez dziekana mają być zajęci spowiadaniem od wczesnego rana dopóki wszyscy, a więc przystępujący do sakramentu bierzmowania, albo z pobożności, bądź też w celu dostąpienia odpustu chcący się wyspowiadać, wyspowiadani nie będą. 4. W kościele, który winien być przybrany odświętnie, przygotować należy. 1-o w presbiterjum tron biskupi i przed wielkim ołtarzem klęcznik; 2-o na wielkim ołtarzu po stronie lekcji mszał otwarty w miejscu, gdzie się znajduje msza o Świętym, pod którego wezwaniem kościół zbudowany; 3-o w bliskości ołtarza stolik białym obrusem nakryty, a na nim dostateczną ilość pakuł lnianych lub waty do obcierania czoła po bierzmowaniu; 4-o w zakrystji powinny być uporządkowane paramenty, bielizna, naczynia święte, księgi liturgiczne i t. p.; 5-o w wielkich drzwiach kościoła należy rozpostrzeć dywanik; ministranci przygotowują wodę święconą, kropidło, turybularz z rozżarzonemi węglami, łódkę z kadzidłem, klucze kościelne i stułę dla Biskupa. 5. Gdzieby były dzwony do poświęcenia, konsekracja kościoła lub ołtarza, należy Biskupa przynajmniej na miesiąc przed terminem wizytacji o tem powiadomić przez Kurję i przygotować wszystkie rzeczy do odbycia tych czynności świętych potrzebne. 6. Mieszkanie dla Biskupa przygotować należy na plebanji; wyjątki dopuszczone być mogą w nadzwyczajnych wypadkach, lecz tylko za wyraźną uprzednio uzyskaną zgodą Biskupa. W mieszkaniu przeznaczonem dla Biskupa winny znajdować się przygotowane na stole: l-o przybory do pisania; 2-o księgi kościelne wymienione w statucie 50 § l; o ile parafja nowoerygowana nie posiada księgi wizyt kanonicznych, proboszcz zawczasu przygotuje taką księgę w formacie arkuszowym, mocno oprawną, a dziekan uprzednio tę księgę oparafuje. 7. Dla dziatwy parafjalnej przystępującej do bierzmowania proboszcz może przygotować odpowiednie obrazki lub medaliki pamiątkowe. Koszt tego może być pokryty z ofiar. 8. Mającym przystąpić do bierzmowania należy rozdać kartki z wypisanemi wyraźnie nazwiskiem i imionami - chrzestnem i przybranem do bierzmowania. Każda kartka powinna mieć na sobie datę, kiedy była wydana i winna być zaopatrzona w pieczątkę tego, który ją wydaje i stwierdza, że nie wydał jej nieprzygotowanemu (st. 99). 9. Nieszpory a w maju i czerwcu, o ile przyjazd Biskupa wypadnie o godz. 5-7 wieczorem, nieszpory i nabożeństwo majowe lub czerwcowe należy odprawić przed przyjazdem Biskupa. 10. Przed przyjazdem Biskupa należy wielkim dzwonem zwołać lud do kościoła, z którego wyruszy na spotkanie Pasterza procesja z krzyżem procesjonalnym na czele, z chorągwiami i feretronami pod przewodnictwem miejscowego proboszcza, ubranego w komżę (bez stuły) i kapę koloru białego, z biretem na głowie i z pacyfikałem lub małym krzyżem w ręku; inni księża świeccy tylko w komżach (bez stuły); kanonicy zaś w swoim stroju chórowym i biretach, księża zakonni w habicie zakonnym. W razie deszczu lub wątpliwej pogody procesja oczekiwać będzie przy kościele. 11. Biskup przybywszy do miejsca, gdzie go mają powitać delegacje parafjalne, postępuje w procesji pod baldachimem do kościoła przy śpiewie pieśni. Proboszcz w kapie postępuje obok Biskupa, po prawej jego stronie. Gdy się procesja zbliży do drzwi kościelnych, proboszcz wyprzedzi duchowieństwo i, stojąc we drzwiach kościelnych, czeka na Biskupa. We drzwiach kościelnych zatrzymują się wszyscy, Biskup przywdziewa szaty pontyfikalne, proboszcz podaje Biskupowi-Wizytatorowi kropidło z wodą, łódkę z kadzidłem, okadzi Biskupa trzykrotnie i poda Biskupowi klucze kościelne, których się Biskup dotyka. Biskup przy śpiewie przez chór kościelny antyfony : „Ecce sacerdos” i wszyscy procesjonalnie idą do oświetlonego ołtarza wielkiego, gdzie Biskup uklęknie na klęczniku, proboszcz zaś, stanąwszy na stopniach ołtarza po stronie lekcji twarzą nieco ku Biskupowi zwrócony, odśpiewa wersety: „Protector noster aspice Deus” i modlitwę „Deus humilium Visitator" z rytuału lub pontyfikatu. Następnie chór kościelny lub kler odśpiewuje antyfonę i werset z oficjum o tytule kościoła, a Biskup ze mszału, umieszczonego na ołtarzu po stronie lekcji, śpiewa modlitwę o tytule kościoła, udziela pasterskiego błogosławieństwa, Gdy Biskup usiądzie na tronie, proboszcz z ambony przywita w imieniu parafjan Pasterza i przedstawi mu stan moralny i materjalny parafji. Biskup od ołtarza, z tronu lub z ambony przemawia do ludu, poczem sam Biskup lub jeden z towarzyszących mu kapłanów zapowie ludowi odpust i porządek czynności wizytacyjnych. Biskup zmieniwszy paramenta na czarne, odprawi nabożeństwo żałobne, według porządku przepisanego w rytuale. Wszyscy obecni kapłani wezmą w tem nabożeństwie żałobnem udział, śpiewając właściwe responsorja i odpowiednie psalmy. Po nabożeństwie żałobnem, gdy Biskup nakłada stułę i kapę białą, proboszcz, włożywszy na siebie stułę białą, na ołtarzu rozkłada korporał, otwiera tabernakulum, wyjmuje puszkę z Najśw. Sakramentem i stawia na ołtarzu. Biskup lub upoważniony przez niego inny kapłan intonuje „Przed tak wielkim... Ojciec z Synem"; następnie Biskup zasypuje kadzidło do kadzielnicy, wstępuje do ołtarza, otwiera puszkę, ogląda wewnątrz, zamyka puszkę i przyklęknąwszy schodzi in piano i okadza Najśw. Sakrament; jeden z kapłanów lub chór śpiewa werset „Panem de coelo...”, a Biskup stojąc śpiewa modlitwę „Deus qui nobis...”, poczerń wziąwszy na siebie tuwalnię udziela w cichości błogosławieństwa Najśw. Sakramentem i puszkę stawia na korporale, po okadzeniu puszkę proboszcz chowa do tabernakulum, które zamyka. Po zaintonowaniu pieśni wszyscy procesjonalnie odprowadzają pod baldachimem Biskupa na plebanję, gdzie we drzwiach wita go proboszcz chlebem i solą. 12. Jeżeli przybycie Biskupa ma miejsce nie wieczorem, lecz rano, po dokonaniu czynności jak wyżej, porządek nabożeństw i czynności wizytacyjnych odbędzie się stosownie do dyspozycji, wydanej przez Biskupa przed przybyciem do parafji, lub ogłoszonej wiernym przez Biskupa przy przemówieniu. 13. Jeżeli Biskup przybył do parafji wieczorem, na drugi dzień rano, o godzinie wyznaczonej w towarzystwie dziekana i proboszcza miejscowego, Biskup przegląda ołtarz, chrzcielnicę, kościół, zakrystję, a w niej paramenta, bieliznę kościelną, naczynia święte, księgi liturgiczne, relikwje, obrazy, oleje św., oraz zwiedza cmentarz grzebalny, zabudowania plebańskie. Na plebanji przejrzy księgi parafjalne, a zwłaszcza kwestjonarjusz o stanie parafji (Zob. Append. II.) wypełniony przez proboszcza, odbędzie skrutynjum kapłanów parafji miejscowej, które będzie dotyczyć ich życia religijno-moralnego i pasterskiego. 14. W oznaczonej godzinie Pasterz będzie obecny na katechizacji dziatwy, którą ks. proboszcz lub wikary będzie odbywał. 15. Bierzmowania Biskup udzielać będzie stosownie do potrzeby, w czasie wskazanym przez Biskupa, pożądanem byłoby, aby dzieci przystępowały do bierzmowania oddzielnie od osób starszych. Przed bierzmowaniem proboszcz, lub inny przez niego uproszony kapłan lub kleryk ustawi w osobnych rzędach, po jednej stronie mających się bierzmować mężczyzn, po drugiej niewiasty i pouczy wszystkich, aby w czasie bierzmowania klęczeli, a po bierzmowaniu nie wychodzili ze swych rzędów dotąd, dopóki nie otrzymają biskupiego błogosławieństwa. Z pośród pobożniejszych parafjan proboszcz wyznaczy rodziców do bierzmowania i pouczy ich, w jaki sposób mają spełniać swoje czynności. Kartki odebrane od bierzmowanych trzeba zliczyć i liczbę zakomunikować Biskupowi, a następnie wręczyć je proboszczowi miejscowemu, którego obowiązkiem będzie imiona i nazwiska bierzmowanych wpisać do odpowiedniej książki (Zob. st. 100). 16. W czasie wizytacji Biskup będzie albo sam celebrował i przemawiał, albo te święte czynności spełniać będą kapłani zaproszeni przez proboszcza lub wyznaczeni przez dziekana. Dziekan w tej sprawie winien uprzednio porozumieć się z Biskupem i wydać odpowiednie instrukcje księżom dekanalnym. 17. Jeżeli Biskup celebruje lub koncelebruje przeprowadza go duchowieństwo i lud do kościoła procesjonalnie pod baldachimem, tak samo zpowrotem na plebanję. 18. Proboszcz, jako gospodarz domu, przyjmie gościnnie Biskupa i wszystkich kapłanów, w ogólności jednak całe przyjęcie wizytacyjne ma cechować skromność z wykluczeniem wina i wódki (por. st.43, n. 12-o); w czasie obiadu nie wolno urządzać muzyki, ani śpiewów, ani też wygłaszać mów lub toastów; proboszcz może poprosić parafjan do wspólnego stołu, ale tylko raz jeden i wszystkich razem; wśród zaproszonych mogą być przedstawiciele wszystkich stanów. 19. Biskupowi-Wizytatorowi przedstawiają się w odpowiednim zgóry oznaczonym czasie: Rada kościelna i zarządy poszczególnych bractw i organizacyj katolickich i złoża sprawozdanie ze swej dziaial-ności. Również należy zorganizować dziatwę szkolną i miejscowe nauczycielstwo, aby przedstawiły się Biskupowi celem wzajemnego zbliżenia się i zapoznania. Organista i chór kościelny ma się także przedstawić i zarazem złożyć sprawozdanie, co w ciągu roku śpiewają i czy i jakie posiadają nuty. Na żądanie Biskupa proboszcz winien ułatwić mu zwiedzenie szkół, ochron, przytułków, zrzeszeń, związków i t. p. instytucyj, znajdujących się na terenie parafji. 20. Po dokonaniu wszystkich czynności, związanych z wizytacją, Biskup opuszcza parafję. Na pożegnanie Pasterza zgromadzi się lud na odgłos dzwonów do kościoła. Biskup przychodzi do kościoła w rokiecie i mucecie (mantolecie), przy wielkim ołtarzu, na którym pali się przynajmniej sześć świec, stojąc po stronie lekcji odmawia z duchowieństwem psalm „De profundis” cum V. V. et oratione z pontyfikatu lub rytuału. Jeżeli czas pogodny Pasterza odprowadza procesja; na pożegnanie Biskup da jeszcze zgromadzonym błogosławieństwo. 21. Ksiądz dziekan, w którego dekanacie odprawia się wizyta kanoniczna, będzie wszędzie Biskupowi towarzyszył. Dokładnie też zanotuje sobie wszystko, co Biskup-Wizytator ustnie zarządzi, lub później w dekrecie Reformationis postanowi, a przy najbliższej wizycie dekanalnej sprawdzi szczegółowo, czy i o ile wszystko wykonano i odpowiednie sprawozdanie złoży Ordynariuszowi. 22. Ksiądz proboszcz, po odbytej wizycie biskupiej, postara się polecenia Biskupa-Wizytatora wykonać, a parafjanom często przypominać będzie słowa i upomnienia Pasterza. II. Kwestjonarjusz o stanie parafji. 1. Krótki opis historyczny parafji i świątyni, stan jej materjalny, zaopatrzenia w szaty, naczynia i księgi liturgiczne. 2. Jakie są w kościele wybitniejsze pamiątki historyczne, obrazy i przedmioty artystyczne lub muzealne? 3. Stan plebanji i budynków kościelnych. Ile gruntu, łąk i ogrodu posiada kościół? Jeżeli proboszcz wydzierżawią grunt, łąki lub ogród, to komu i na jakich warunkach? 4. Ilu księży pracuje w parafji? Czy proboszcz korzysta z pomocy innych księży tak diecezjalnych jak i pozadiecezjalnych ? 5. Czy niedzielne nauki katechizmowe prowadzone są systematycznie, czy obejmują całokształt zasad wiary, jak tego żąda prawo diecezjalne? Kto prowadzi katechizację dziatwy nieuczęszczającej do szkoły i przez jak długi czas? 6. Jakie są odpusty w parafji i na podstawie jakich dokumentów? Kiedy w kościele odprawia się 40-to godzinne nabożeństwo? Kiedy ostatnio odbyły się misje i rekolekcje i czy parafjanie licznie brali w nich udział? 7. Jakie ma kwalifikacje organista, jak dawno jest i na jakich warunkach, czy kontrakt z organistą na piśmie zawarty; czy organista prowadzi chór kościelny; jak stoi śpiew liturgiczny i kościelny polski? 8. Czy służba kościelna jest trzeźwa i uczciwie spełnia swe obowiązki; czy służba kościelna ma dostateczne utrzymanie i odpowiednie mieszkanie? 9. Ile dusz liczy parafja? Jakie wsie należą do parafji i jaka odległość każdej od kościoła? Czy są kaplice lub kościoły w obrębie parafji i w jakim stanie? Czy nie jest wskazany podział parafji, przyłączenie lub odłączenie od parafji? W jakim stanie są drogi do kościoła wiodące? 10. Czy są w parafji akatolicy, ilu ich jest i jacy? Czy posiadają swoje świątynie; jaki jest stosunek wzajemny katolików z akatolikami ? 11. Czy są w obrębie parafji dawne gmachy lub grunta kościelne, kościoły, kaplice unickie lub cerkwie prawosławne na placu unickim postawione i w czyjem są posiadaniu? 12. Czy cmentarz grzebalny jest wystarczający, czy w porządku utrzymany, czy służy samym tylko katolikom, kto nim zarządza ? 13. Czy jest rada kościelna, jak dawno wybrana, kto do niej należy, jaki jest faktyczny jej stosunek do kościoła i proboszcza? 14. Jakie są bractwa i stowarzyszenia religijne, ile do nich osób należy, jakie posiadają fundusze? Czy bractwa mają dokumenty o koniecznej erekcji ? Czy bractwa i stowarzyszenia religijne rozwijają się i działają według ustaw i myśli kościoła, z uwzględnieniem dzisiejszych warunków społecznych? 15. Kto zarządza światłem kościelnem? 16. Czy istnieją jakie legaty i czy jest ich wykaz? 17. Czy proboszcz zaprowadził księgi przepisane w 50 statucie synodu; czy sporządził szczegółowy spis inwentarza kościelnego? 18. W jakim stanie i porządku jest archiwum parafjalne, czy skatalogowane, jakie są najstarsze dokumenty lub akty, gdzie przechowuje się archiwum? 19. Czy istnieje bibljoteka parafjalna, ile liczy książek, kto ją prowadzi i kto z niej korzysta? Jakie pisma i gazety są w parafji rozpowszechniane i czytane? Czy za pośrednictwem proboszcza parafjanie abonują gazety i jakie? 20. Czy proboszcz składa parafjanom sprawozdania rachunkowe i w jaki sposób to czyni? Czy przedkłada dziekanowi rachunki do kontroli? 21. Jakie są instytucje dobroczynne? Czy księża biorą czynny udział w ich prowadzeniu? Czy istnieją ochronki, kto je utrzymuje, jak są prowadzone, czy proboszcz je odwiedza i jak często? 22. Jaki jest stan ekonomiczny ludności miejscowej? Jakie w parafji istnieją stowarzyszenia i spółki handlowe, spółdzielcze, pieniężne, oświatowe i czy biorą w nich udział księża? 23. Jaki jest stan religijno-moralny ludu wiejskiego, miejskiego i inteligencji i stosunek ich faktyczny do kościoła, kleru, praktyk religijnych; ile osób rocznie przystępuje do Komunji św., czy nie było wypadków odmówienia przyjęcia sakramentów przed ślubem lub w ciężkiej chorobie? 24. Ile jest szkół w parafji, jakiego typu; czy są szkoły wyznaniowe, czy między-wyznaniowe, koedukacyjne; jakie są stosunki wzajemne pomiędzy nauczycielstwem i duchowieństwem ? 25. Kto uczy religji w poszczególnych szkołach parafji, i ewentualnie, czy osoby świeckie posiadają misję kanoniczną; czy dzieci szkolne chodzą razem do kościoła, ile razy do roku odbywają wspólną spowiedź, czy na Mszy św. śpiewają pieśni? 26. Czy są w parafji Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej; ile jest stowarzyszeń męskich, ile żeńskich; ogólna liczba młodzieży w stowarzyszeniach, w czyich rękach spoczywa kierownictwo w tych stowarzyszeniach? Czy są na terenie parafji innego typu stowarzyszenia, jeżeli są; to ile, kto je prowadzi i w jakim duchu ? 27. Jakie partje polityczne mają większy wpływ w parafji i czy nie prowadzą wśród parafjan roboty wrogiej Kościołowi i duchowieństwa i z jakim skutkiem ? 28. Wiele innych uwag godnych zanotowania, a nie objętych powyższym kwestjonarjuszem, można a nawet należy zamieścić. III. Instrukcja odbywania wizyty dziekańskiej w parafji. 1. W myśl kań. 447 § 2 i statutu 43 n. 14 dziekan jest obowiązany corocznie odbywać wizytę parafji swego dekanatu według przepisów niniejszej instrukcji. 2. O dniu i godzinie wizyty dziekan zawiadomi proboszcza lub rektora kościoła przynajmniej na dwa tygodnie przed jej odbyciem; w niedzielę poprzedzającą wizytę, proboszcz zawiadomi parafjan o przybyciu dziekana-wizytatora do parafji przez ogłoszenie z ambony w czasie sumy w tym celu, aby członkowie rady kościelnej i inni parafjanie mogli zgłosić się do dziekana-wizytatora w sprawach duchownych lub kościelnych. 3. Proboszcz dostarczy dziekanowi pojazdu do wskazanego miejsca i odpowiedniego w czasie pobytu w parafji utrzymania. 4. Dziekan przed rozpoczęciem wizyty przejrzy inwentarz fundi instructi (zobacz statut 211) oraz dekret ostatniej wizyty kanonicznej, względnie dziekańskiej, zwracając uwagę na zawarte w nim zarządzenia. 5. W czasie wizyty dziekan może sobie przybrać sekretarza, który towarzyszy mu przy czynnościach wizytacyjnych i poczynione spostrzeżenia zanotuje, jako materjał do protokółu. 6. Zaraz po przybyciu dziekan z proboszczem i z wikarjuszami, jeśli są przy danem kościele, uda się do zakrystji i tu wszyscy kapłani ubierają się w komże, dziekan nadto przywdziewa stułę i kapę koloru białego i wszyscy wychodzą przed wielki ołtarz. 7. Na ołtarzu winny być zapalone dwie woskowe świece; proboszcz wyjmuje z tabernakulum Najśw. Sakrament w puszce i stawia na ołtarzu na rozpostartym korporale; dziekan okadza Najśw. Sakrament i odmawia wspólnie z duchowieństwiem „Tan tum ergo Sacramentum”, werset „Panem de coelo” oraz modlitwę: „Deus qui nobis sub Sacramento”. Po modlitwie wstępuje do ołtarza, otwiera puszkę i bada, czy wewnątrz niema okruszyn, które dowodziłyby zaniedbywania częstego odnawiania komunikantów, czy komunikanty są świeże, z mąki pszennej i czyste; czy puszka dobrze pozłocona i z pozłoty nie wytarta, czy wieczko puszki szczelnie się domyka; czy puszka okryta białą sukienką jedwabną i czy pod puszką w tabernakulum jest rozpostarty korporał czy tabernakulum utrzymane czysto i czy wewnątrz, o ile nie jest złocone, wybite jest białą jedwabną materją; czy tabernakulum zamyka się na dobry mocny zamek, gdzie stale przechowuje się kluczyk od tabernakulum; czy obok tabernakulum jest bursa z korporałem, służącym do podkładania pod puszkę przy udzielaniu komunji św.; czy przed Najśw. Sakramentem pali się stale wieczna lampa i czem jest podsycana? Po przeprowadzeniu tego badania dziekan okadza Najśw. Sakrament, zamyka tabernakulum, klucz oddaje proboszczowi, zdejmuje kapę i zwiedza dalej. 8. Ołtarze. Czy ołtarze są konsekrowane, lub czy przynajmniej mają portatyle, odpowiadające przepisom liturgicznym i czy jaki ołtarz stały lub portatyl nie uległy uszkodzeniu, które mogłoby spowodować ekssekrację; czy każdy ołtarz jest przykryty trzema czystemi lnianemi obrusami lub jednym złożonym podwójnie i innym oddzielnym; czy na każdym ołtarzu jest krzyż z pasyjką (jeżeli w ołtarzu jest figura Ukrzyżowanego lub obraz Ukrzyżowania, wtedy krzyż ołtarzowy nie jest potrzebny) i zwykłe tablice; czy na ołtarzu wielkim jest przynajmniej 6, a na bocznych przynajmniej po 2 świece woskowe w całych i czystych świecznikach (lichtarzach)? 9. Chrzcielnica. Czy chrzcielnica jest czysto utrzymana; czy woda jest w czystem naczyniu, czysta i we właściwym czasie poświęcona; czy w pobliżu chrzcielnicy jest szafeczka do przechowania olejów św. do chrztu i soli; czy to wszystko jest czysto zachowane i w odpowiednich naczyńkach całych i czystych; czy szafeczka i chrzcielnica są na klucz zamykane i u kogo klucze są przechowywane? 10. Czy oleje św. zapasowe są przechowywane w osobnem i wyłącznie na ten cel przeznaczonem miejscu; czy były odnawiane po ostatniej Wielkanocy (st. 43, n. 3, st. 91), czy naczynia do przechowywania olejów św. mają odpowiednie napisy i czy naczyńka mniejsze, do codziennego użytku służące, takież mają napisy i z jakiego są materjału zrobione (st. 91). Czy bursa do chorych jest cała, czysta i biała z dwiema wewnątrz przegródkamt: białą na Najśw. Sakrament i fioletową na oleją i czy wraz z olejami nie przechowuje się wbrew przepisom w domu (st. 91)? H. Czy statuy, obrazy ołtarzowe, wiszące na ścianach, w feretronach, na chorągwiach są odpowiednie i w jakim są stanie, czy niema między niemi starożytnych lub cennych pod względem artystycznym, jeżeli tak, czy są otoczone należytą opieką; czy portrety biskupów, proboszczów, dobrodziejów, fundatorów kościoła nie są porozwieszane w kościele zamiast w zakrystji, czy portret papieża rządzącego kościołem i biskupa—diecezją umieszczone są na miejscu wskazanem przez statut 33? 12. Czy relikwje św. są przechowywane w miejscu odpowie-dniem (w kościele lub zakrystji) i czy posiadają autentyki, czy są zaopatrzone w pieczęcie Biskupa? (Relikwij nie posiadających dowodów autentycznych, nie opieczętowanych przez Biskupa i poświadczonych, ku czci publicznej wystawiać nie wolno). 13. Czy przy drzwiach kościelnych i zakrystyjnych są naczynia (kropielnice) z wodą święconą, czy są utrzymane w należytym porządku i czy woda bywa poświęcana i odnawiana co tydzień (st. 159); czy jest dostateczna ilość konfesjonałów zaopatrzonych w kraty, ustawionych w miejscach widocznych i czy są konfesjonały ruchome, przeznaczone na czas, kiedy bywa więcej spowiedników; czy przy balustradzie, gdzie się komunji wiernym udziela jest biały, czysty obrus, czy skarbony, umieszczone w kościele w myśl statutu 216 § 8, są zamykane na klucz i mocno przytwierdzone do ściany; czy są organy, ambona, ławki, siedzenie dla celebransa, baldachim (zawsze koloru białego), chorągwie, katafalk, piscyna, dostateczna ilość dzwonków i czy to wszystko w dobrym stanie? 14. Zakrystja. Czy okna zakrystji są zaopatrzone w kraty, a drzwi w mocne zamki; czy jest klęcznik i tablica z modlitwami przed i po Mszy św., czy jest lawaterz z ręcznikiem, stół do ubierania się, a nad lub na nim krucyfiks; czy są szafy do przechowywania szat, bielizny, naczyń i ksiąg liturgicznych; czy są zawieszone na ścianie: wykaz obowiązków legatowych, dokument zezwalający na wystawienie Najśw. Sakramentu, dokumenty o odpustach przysługujących kościołowi, tablica z wyszczególnieniem tytułu kościoła, z imieniem Biskupa, z wykazem imperaty, napisy nakazujące zachować milczenie i czy jest dostateczna ilość mszałów i czy w nich są najnowsze msze; czy jest rytuał, kancjonał, ewangeliczka, rubrycela, książka do zapisywania nazwisk księży obcych odprawiających w tym kościele Msze św.; czy jest dostateczna ilość szat liturgicznych wszystkich kolorów, oraz czy są całe i nie zniszczone; czy nie są przerabiane lub zamieniane bez wyraźnego pozwolenia Biskupa ornaty i inne szaty liturgiczne starożytne lub cenne pod względem artystycznym, choćby bardzo podniszczone; czy bielizna kościelna jest płócienna, czysta i cała; czy jest dostateczna ilość kielichów z patenami i czy są one dostatecznie pozłocone, monstrancja, puszka na komunikanty, naczyńka do noszenia Wiatyku św. - i czy to wszystko w dobrym stanie; czy jest statua Zmartwychwstania P. Jezusa, umbrakulum, latarnia ze światłem woskowem, używana przy noszeniu Wiatyku św. do chorych? 15. Dziekan obejrzy jeszcze gmach kościelny od wewnątrz i orzeknie, czy nie wymaga reperacji lub odnowienia; czy drzwi kościelne mają dobre zamki i u kogo przechowują się klucze od kościoła? 16. Zdjąwszy komżę i stułę dziekan obejrzy gmach kościelny z zewnątrz, sprawdzi stan dachu, okien i murów, obejrzy cmentarz przy kościele, kaplice przy kościele, ogrodzenie kościelne, plebanję, wikarjat, dom organisty i służby kościelnej, zabudowania gospodarcze, pola, sad, ogród. 17. Obejrzy dziekan cmentarz grzebalny i sprawdzi, czy jest urządzony według wymagań statutu 166 i utrzymany w należytym porządku? 18. Jeśli są w parafji kaplice prywatne, dziekan sprawdzi, czy są zachowane warunki wymienione w indulcie erekcyjnym, na nadużycia zwróci uwagę (st. 163). Odwiedzi istniejące w parafji instytucje dobroczynne, zostające pod dozorem proboszcza i sprawdzi, czy dobrze spełniają swe zadania? 19. Sprawdzi księgi kościelne wymienione w statucie 50, § l i akta stanu cywilnego, poświadczy rewizje ksiąg i aktów swoim podpisem i pieczęcią, sprawdzi, czy wszelkie rachunki parafjalne prowadzone są formalnie, a wydatki czy są usprawiedliwione kwitami, sprawdzi zawartość kasy kościelnej, bibljotekę i archiwum kościelne czy są w porządku ? 20. Sprawdzi, jakie są bractwa kościelne, stan ich liczebny, rozwój i działalność; sprawdzi czy i jakie istnieją w parafji stowarzyszenia i instytucje społeczne oraz jak się rozwijają i działają? 21. Odbędzie dziekan krótką konferencję z członkami rady kościelnej i z parafjanami, którzy się doń zgłoszą, z całą roztropnością, by nie poderwać autorytetu proboszcza i innych miejscowych księży, dowie się czy niema jakich zarzutów przeciwko dokładnemu spełnianiu obowiązków kapłańskich i duszpasterskich przez księży danej parafji, rozmówi się z organistą i służbą kościelną. 22. Odnotuje imię, nazwisko, stopień naukowy, godność hierar-chji kościelnej, datę urodzenia, wyświęcenia, przybycia do parafji proboszcza, wikariusza i innych kapłanów w parafji zamieszkałych. Sprawdzi czy kapłani zachowują przepisy co do życia kapłańskiego i spełniania obowiązków kapłańskich. Do tego celu posłużą t. zw. skrutynja, które dziekan winien przeprowadzić z każdym kapłanem danej parafji, o ile możności odwiedzając ich we własnych mieszkaniach. Skrutynja te winny być tak przeprowadzone, by dały dziekanowi poznanie całokształtu stosunków pomiędzy proboszczem, wikariuszami i innymi kapłanami danej parafji, oraz uwidocznić wszechstronnie prace kapłanów nad samymi sobą w dziedzinie umysłowej i duchowej, jak również uwidocznić pracę nad powierzoną ich pieczy parafją pod względem religijnym, społecznym i kulturalnym i czy są życiem swoim zbudowaniem dla wiernych? 23. Dziekan zapyta proboszcza o organistę i służbę kościelną jak się wywiązują ze swoich obowiązków, zapyta dalej o stan parafji, jakie są w parafji objawy antyreligijne i jak są zwalczane, czy wśród parafjan nie było jakich gorszących wypadków i jak na nie reagowano, czy między proboszczem lub wikariuszem, a parafianami niema jakich niesnasek; czy chorzy nie umierają bez sakramentów, jak często parafjanie spowiadają się; ile dzieci w ostatnim roku przystąpiło do pierwszej spowiedzi i komunji św., kto je przygotowywał i jak długo, czy odbyły się misje i rekolekcje i kiedy ostatni raz? 24. Jeżeli dziekan w toku wizytacji dowie się o jakichś zarzutach przeciw proboszczowi lub wikarjuszom, winien je zbadać na miejscu i o wyniku badania zawiadomić Ordynariusza, o ile uzna, że upomnienie nie wystarczy. Nieporozumienia mniejszej wagi pomiędzy proboszczem i wikariuszem, organistą, służbą kościelną lub parafianami niech zbada i załatwi sam, nieporozumienia zaś poważniejsze, albo zgorszenia i nadużycia, po przeprowadzeniu śledztwa sumarycznego, winny być protokularnie przedstawione Ordynariuszowi. 25. Z odbytej wizyty dziekan sporządzi protokół w księdze wizyt w parafji i poleci sporządzenie dwóch jednobrzmiących odpisów, z których, po podpisaniu i zaopatrzeniu pieczęcią, jeden egzemplarz zatrzyma w archiwum dziekańskiem, drugi przy raporcie prześle do Kurji diecezjalnej. W protokóle winny być odpowiedzi na wyżej podane pytania oraz zaznaczone czy rozporządzenia poprzedniej wizyty zostały wykonane, jakie nie wykonane i dlaczego. Wreszcie dziekan wydaje rozporządzenia (decretum reformationis), a po otrzymaniu ich zatwierdzenia przez Władzę diecezjalną lub innych uwag, dziekan poleca proboszczowi wpisać je do księgi wizyt zaraz po odnośnym protokóle. Autentyczność tego wpisania stwierdza dziekan swoim podpisem i pieczęcią. 26. Wizytę dziekan zakończy pójściem do kościoła wraz z kapłanami na adoracje Najśw. Sakramentu i odmówieniem psalmu „De profundis” z modlitwami za zmarłych kapłanów i parafian.
