Appendices IV XII. Instrukcja dla księży prefektów. 1. Księża prefekci zawodowi tak szkół średnich, jak i szkól powszechnych mają złożyć wyznanie wiary i przysięgę antymodernistyczną w Kurji diecezjalnej lub wobec delegowanego przez ks. Biskupa kapłana. 2. Najważniejszym warunkiem owocnej pracy w szkole jest przedewszystkiem nadzwyczajna sumienność. W myśl tej zasady prefekt: a) pod żadnym pozorem nie może opuszczać lekcyj, chyba, że przyczyna jest bardzo ważna, jak poważna choroba własna; w takim zaś wypadku winien jest zawsze zawiadomić o tem dyrekcję szkoły; b) powinien narówni z innymi nauczycielami chętnie przyjmować dyżury w czasie pauz, wychowawstwo klasy, brać udział w wycieczkach szkolnych, nie uchylać się od pracy w samopomocy szkolnej i brać czynny udział w miarę potrzeby i swoich uzdolnień we wszystkich organizacjach młodzieży; postara się ponadto zwrócić uwagę na stosunki domowe młodzieży, które często bywają źródłem różnych trudności wychowawczych. c) sumiennie ma uczęszczać na wszystkie konferencje Rady Pedagogicznej oraz na konferencje wywiadowcze z rodzicami i również sumiennie winien traktować swoje obowiązki nauczycielskie i duszpasterskie. 3. Do obowiązków nauczycielskich i duszpasterskich należy: a) prefekt ma prowadzić naukę religji z całkowitem oddaniem się tej wzniosłej sprawie, stosować się do programu i używać podręczników wskazanych przez władze kompetentne; b) rozpoczynać i kończyć rok szkolny uroczystem nabożeństwem i odpowiednią egzortą; c) w każdą niedzielę i uroczyste święto odprawiać nabożeństwa szkolne i wygłaszać do młodzieży odpowiednie krótkie nauki; d) urządzić odbycie spowiedzi wielkanocnej, poprzedzonej trzy-dniowemi rekolekcjami; pożądaną jest rzeczą, aby młodzież szkolna odbyła nadto spowiedź na początku i przy końcu roku szkolnego; e) ma przygotować dzieci już w drugiej klasie szkoły powszechnej do pierwszej spowiedzi i komunji św., w innych zaś klasach, o ile zajdzie tego potrzeba; f) ma się postarać o to, żeby żadne dziecko nie wyszło z jego szkoły, nie przyjąwszy też sakramentu bierzmowania; g) święto św. Stanisława Kostki ma obchodzić ze szczególną uroczystością. Tam gdzie jest kilka szkół to nabożeństwo mają urządzać wspólnie; h) ma w porozumieniu z nauczycielem śpiewu postarać się, aby chór szkolny i cała młodzież śpiewała na nabożeństwach szkolnych; i) prefekt będzie sobie uważał za obowiązek budzić wśród młodzieży powołania kapłańskie; j) prefekt postara się, aby w bibljoteczce szkolnej znajdowały się dzieła treści religijnej, zachęci też młodzież do czytania katolickiej literatury. 4. Prefekt, w celu rozbudzenia ducha pobożności wśród młodzieży, przywiązania do Kościoła, odwagi w wyznawaniu swej wiary, życia według zasad katolickich, ma zakładać i prowadzić z wiedzą dyrekcji szkoły stowarzyszenia religijne, zaaprobowane przez Władze Diecezjalną, (jak sodalicja marjańska, żywy różaniec, stowarzyszenia misyjne i inne). 5. Każdy prefekt obowiązany jest uczęszczać na kursa katechetyczne, urządzane przez Władzę Diecezjalną lub naczelnego wizytatora, brać udział w konferencjach dekanalnych, być czynnym członkiem Diecezjalnego Koła Prefektów. 6. W stosunku do nauczycielstwa prefekt ma być koleżeńskim, pełnym taktu i uczynności. 7. Prefekci nie stosujący się do powyższych przepisów diecezjalnych będą natychmiast przez Ordynarjusza pociągani do surowej odpowiedzialności. 8. Duchowieństwo parafjalne po wzajemnem porozumieniu się ma obowiązek okazać prefektom, jako swoim współpracownikom w duszpasterzowaniu, pomoc bezinteresownie w urządzaniu rekolekcyj, spowiedzi i nabożeństw szkolnych. 9. Diecezjalne Koło Prefektów winno ująć w swoje ręce czuwanie nad ujednostajnieniem podręczników do nauki religji we wszystkich szkołach diecezji; w tym celu z końcem każdego roku szkolnego, najpóźniej do połowy czerwca, Koło za wiedzą Biskupa winno ogłosić na nowy rok szkolny, z pośród zatwierdzonych przez odpowiednie Władze, szczegółowy wykaz podręczników do nauki religji w szkołach wszystkich typów. Do tych zaleceń Koła w sprawie podręczników prefekci obowiązani są ściśle zastosować się. XIII. Instrukcja dla księży Wizytatorów nauczania religji w szkołach. 1. Wizytator delegowany przez Biskupa w porozumieniu z Kuratorjum miejscowem winien znać dobrze ustawy szkolne, programy naukowe z religji, aprobowane przez Episkopat polski i przepisy szkolne co do ćwiczeń religijnych. 2. Wizytując szkołę przedewszystkiem przedstawi się kierownikowi szkoły i w jego towarzystwie, jeżeli to możliwe, uda się na lekcję religji. W czasie wizytacji zwróci uwagę: a) Czy katecheta sumiennie uczęszcza na lekcje i w tym celu przejrzy dziennik zajęć szkolnych? b) Czy katecheta używa podręczników metodycznych i poleconych przez Episkopat polski? c) Czy są i jakie pomoce naukowe? d) Czy nauka religji odbywa się według programu i czy materjał wyznaczony bywy wyczerpany w przepisanym czasie? e) Jaka i z jakim wynikiem stosowana jest metoda? f) Czy dzieci robią w nauce religji postępy? g) Jaka była treść wykładu, prowadzonego przez nauczyciela podczas wizytacji i jak on wypadł pod względem metodyczno-pedagogicznym ? h) Czy w klasie jest zawieszony krzyż, lub obraz M. B.? i) Czy lekcje rozpoczynają się i kończą modlitwa? k) Czy wszystkie dzieci regularnie uczęszczają na szkolne nabożeństwa i ile razy przystępują do sakramentów św. ? 1) Czy dzieci mają książeczki do nabożeństwa i czy na swej Mszy św. śpiewają? m) Jakie są stowarzyszenia religijne w szkole dla młodzieży? n) Czy niema specjalnych występków wśród młodzieży? o) Jaki jest stosunek nauczyciela religji do dzieci, kierownika szkoły i reszty nauczycielstwa? 3. Poczem wizytator niech podziękuje prefektowi za pracę, a dzieci w gorących słowach zachęci do nauki i postępu w dobrem. 4. Jeżeli ma pewne uwagi, niech je wypowie katechecie nader oględnie i delikatnie w kancelarji lub jego mieszkaniu. 5. Niech się stara z okazji wizytacji odwiedzić nauczyciela i odpowiedni protokół wpisze do księgi wizyt. 6. Przy końcu roku szkolnego niech z wizytacji powierzonych sobie szkół sporządzi dokładne sprawozdanie i prześle je do Kurji najpóźniej przed l sierpnia każdego roku. XIV. Regulamin w sprawie organistów. § 1. Posady organistów parafjalnych dzielą się na trzy kategorje: a) do pierwszej należą parafje mające wyżej nad 10 tysięcy dusz, b) do drugiej - parafje w miastach mniejszych, osadach i wsiach od 5 do 10 tysięcy dusz, c) do trzeciej parafje niżej pięciu tysięcy dusz. § 2. Warunkiem nieodzownym do objęcia posady organisty przy kościele katolickim jest zawodowe wykształcenie i życie moralne według zasad katolickich. Następnie, na posady pierwszej kategorji wymaga się świadectwa z ukończenia konserwatorium z gry organowej, znajomości zasad wyższej harmonji, śpiewu gregorjańskiego i liturgji, jak również umiejętności prowadzenia chórów. Do kategorji zaś drugiej i trzeciej świadectwa z ukończenia szkoły organistowskiej lub świadectwa Komisji egzaminacyjnej diecezjalnej. Organiści do lat 35, nie mający świadectw kwalifikacyjnych, obowiązani są w ciągu lat dwóch złożyć egzamin przed Komisją egzaminacyjną, starsi zaś winni w ciągu roku poddać się orzeczeniu Komisji diecezjalnej, która zdecyduje o przygotowaniu zawodowem danego organisty na zajmowaną posadę. § 3. Objęcie posady organisty przy kościołach diecezji Lubelskiej musi być zarejestrowane w Komisji Diecezjalnej. Gdy posada organisty zawakuje, proboszcz jest obowiązany, albo zwrócić się do rzeczonej Komisji o wskazanie kandydata, albo przedstawić swego kandydata, aby Komisja mogła orzec, czy ma należytyte kwalifikacje do zajęcia danej posady. Również organista, pragnący posadę zmienić lub nową pozyskać, zwraca się o to do tejże Komisji. Prawo wymówienia posady przysługuje obu stronom z warunkiem trzymiesięcznego wymówienia naprzód. Proboszcz jest obowiązany w ciągu 15-tu dni powiadomić Komisję Diecezjalną do spraw organistów o zwolnieniu organisty, podając motywy zwolnienia. Zamiana przez organistów może nastąpić za zgodą obu księży proboszczów i za zgodą Komisji Diecezjalnej do spraw organistów, która orzeka, czy petenci są odpowiedni na nowe posady. Przeniesienie się organisty na inną posadę może nastąpić za zgodą proboszcza i po porozumieniu się z nim, pod warunkiem dania w razie koniecznym chwilowego zastępcy, lub za trzymiesięcznem wypowiedzeniem. Gdyby strony nie mogły dojść do porozumienia co do terminu ustąpienia, wówczas decyduje Komisja. Opuszczenie posady bez terminowego wypowiedzenia i bez pozostawienia zastępcy, naraża organistę na utratę prawa otrzymania innej posady. § 4. Zwierzchnikiem bezpośrednim organisty jest jego proboszcz lub tegoż zastępca, drugą instancją Komisja Diecezjalna do spraw organistowskich, trzecią i ostateczną Biskup Diecezjalny. Przeto organista ma obowiązek odnosić się do proboszcza z należnym szacunkiem, wykonywać jego polecenia w sprawach związanych z powinnościami organistowskiemi, stosować się do poleceń Biskupa Diecezjalnego, oraz przestrzegać przepisy odnośne Kościoła rzymsko-katolic-kiego, a czynności liturgiczne wypełniać z godnością i pobożnością przynależną. § S.fKomisja Diecezjalna do spraw organistowskich, ustanowiona przy Kurji Biskupiej, ma za cel prowadzenie wszelkich spraw organistowskich tak w dziedzinie zawodowej, jak i administracyjnej, oraz krzewienia znajomości śpiewu i muzyki religijnej, a szczególniej liturgicznej w myśl przepisów Kościoła katolickiego i wymagań kultury muzycznej. Komisja ta składać się będzie z trzech księży, wyznaczonych przez Kurję Biskupią i z trzech organistów, wybranych przez delegatów dekanalnych i zatwierdzonych przez Kurję Biskupią. Mandat Komisji trwa przez trzy lata, poczerń następuje ponowne naznaczenie i wybory. Taż Komisja urządza Komisję egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminów organistowskich. Zebrania Komisji odbywają się najmniej raz na dwa miesiące. Dla ułatwienia pracy mogą się tworzyć przv Dziekanach podkomisje dekanalne, złożone z dwóch księży i z dwóch organistów, wydelegowanych przez Komisję Diecezjalną, a zatwierdzonych przez Kurję Biskupią. Podkomisje badają tylko sprawy sobie powierzone na miejscu i przesyłają zebrany materjał wraz z swą opinją do decyzji Komisji Diecezjalnej. § 6. Obowiązki organisty są następujące: ma grać i śpiewać podczas wszystkich czynności liturgicznych, przy których muzyka i śpiew są wymagane lub przyjęte, a stawać do pracy punktualnie i wykonywać ją sumiennie. Organista uczy też lud wierny śpiewu i prowadzi chór kościelny w porozumieniu z proboszczem. Do nauki śpiewu powinna być osobna sala parafjalna, w niej fisharmonja lub fortepian kościelny i wszelkie potrzebne do śpiewu i muzyki nuty, tudzież opał i światło na koszt parafjalny. Do organistów należy pieczenie opłatków i przygotowanie komunikantów i hostyj do Mszy św. bez specjalnego wynagrodzenia tam, gdzie jest zbierane snopowe (petyta), w przeciwnym razie za zwrotem należności za mąkę pszenną. W kościołach, nie mających oddzielnych zakrystjanów, organista jest obowiązany mieć opiekę i nadzór nad zakrystją i porządkiem wewnątrz kościoła. Uchybienia przyjętym obowiązkom podlegają następującym rygorom: a) upomnieniu przez proboszcza, b) upomnieniu przez Komisję Diecezjalną, c) ukaraniu winnego nawet przez usunięcie od obowiązku. § 7. Za podstawę urzymania organistów należy uważać opłaty z okazji chrztów, ślubów, pogrzebów, nabożeństw, opłacanych przez parafjan, oraz z opłat kancelaryjnych i wynagrodzenia za grę i śpiew na mszach śpiewanych lub czytanych (Zob. Append. XV n. VI). Organista tą swoją część otrzymuje bezpośrednio od interesanta lub za pośrednictwem proboszcza, stosownie do przyjętego porządku w danej parafji. Zamiast tych opłat wolno jest drogą specjalnej obopólnej umowy między proboszczem i organistą zaprowadzić miesięczną pensję dla organisty, jak i dla innych oficjalistów kościelnych. Na nabożeństwach bezpłatnych organista wykonuje swe obowiązki bezpłatnie. Jeśli istnieją w parafji inne zwyczajowe źródła dochodów dla organisty, wolno mu z tego korzystać. Księga rachunkowa dochodów parafjalnych, o ile organista według nich normuje procentowo swoje dochody, ma być dla jego osobistej wiadomości dostępna. § 8. Mieszkanie organisty winno się składać najmniej z dwóch pokoi i kuchni, piwnicy, spiżarki, drwalki i innych budynków gospodarczych najpotrzebniejszych. Co pewien czas mieszkanie to powinno być doprowadzone do należytego porządku na koszt parafjalny. § 9. W razie urlopu lub choroby organista obowiązany dać za siebie zastępcę na swój koszt. W razie śmierci organisty wdowa ma prawo w ciągu kwartału korzystać z mieszkania i dochodów parafialnych swego męża, o ile na swój koszt postawi do pracy organistowskiej zastępcę, uznanego za posiadającego kwalifikacje 5 zamianowanego przez proboszcza, który jednak nie może rościć pretensji do przyznania sobie tej posady na stałe. § 10. Organista nie może należeć do żadnych partji politycznych lub związków wprost lub ubocznie wrogich Kościołowi katolickiemu. Decyzja, którą partję lub związek za wrogie uważać, należy do Biskupa Diecezjalnego. § 11. Należy dążyć, aby organiści, wiejscy zwłaszcza, mieli na swój użytek odpowiedni kawałek gruntu kościelnego, oraz ogródek. § 12. Wzajemny stosunek między proboszczem a organistą winien się opierać na wzajemnej życzliwości i obu cechować wielka gorliwość, o chwałę Bożą i zbawienie dusz ludzkich. § 13. Każdy organista w Diecezji Lubelskiej otrzymuje nominację w której zobowiązuje się do zachowania regulaminu i poddaje się wszelkim zarządzeniom Władzy diecezjalnej. (Dokument jest w 3, egzemplarzach: dla proboszcza, Komisji i organisty). Złożenie życiorysu w Komisji obowiązuje w terminie miesięcznym, od czasu objęcia posady. XV. Wysokość opłat, zw. „iura stolae”. I. Przy przyjmowaniu sakramentu małżeństwa. 1. Z powodu ogłoszenia zapowiedzi - 5 zł. do 10 zł. 2. Z powodu wydania świadectwa z ogłoszonych zapowiedzi - 5 zł. 3. Z powodu ślubu (z aktem ślubnym) - 25 zł. do 50 zł 4. Z powodu upoważnienia do udzielenia ślubu w innej diecezji lub parafji stosownie do zamożności nowożeńca - 15 zł. do 30 zł. 5. Przy ślubach ubogich czynić jak najdalej idące uwzględnienia, a nawet udzielać ślubów bezpłatnie, najwyżej za akt stanu cywilnego - 5 zł. UWAGA. Przyozdobienie kościoła, dywany, kwiaty, zieleń, nadzwyczajne oświetlenie kościoła i ołtarza, przemówienie podlegają oddzielnej opłacie, zależnej od warunków miejscowych. Zwyczajne oświetlenie kościoła rozumie się przy ślubach: 4 do 6 świec, przy pogrzebach: światło przy katafalku do 10 świec i przy ołtarzu wielkim. I. Przy obrzędach pogrzebowych. 1. Z powodu wyprowadzenia z domu do kościoła, nabożeństwa żałobnego z wiljami w kościele i wyprowadzenia na cmentarz - 100 zł. do 200 zł. 2. Z powodu wprowadzenia od bramy lub figury do kościoła, nabożeństwa żałobnego z wiljami i wyprowadzenia na cmentarz - do 70 zł. 3. Wprowadzenie od bramy lub figury do kościoła, nabożeństwo żałobne z wiljami i wyprowadzenie do bramy lub figury - do 40 zł. 4. Eksporta z domu na cmentarz - do 50 zł. 5. Z powodu nabożeństwa żałobnego z katafalkiem - do 30 zł. 6. Opłata za pogrzeby dzieci do lat 10 wynosi połowę tego, co się płaci przy pogrzebie dorosłych 7. Przy pogrzebach ubogich czynić jak najdalej idące uwzględnienia, a nawet bezpłatnie UWAGA. 1. Ciało nieboszczyka winno być wprowadzone do kościoła i tam pokropione. Nie pozbawionym pogrzebu chrześcijańskiego nie można odmawiać krzyża. O ile osoba zmarła położyła dla kościoła wielkie zasługi, a funduszów brak, zasługuje na pogrzeb bezpłatny ze wszystkiemi obrzędami. 2. Wprowadzenie z domu do kościoła, z miejscowości odległych o kilka lub kilkanaście kilometrów od kościoła, rozumieć należy jako wyprowadzenie z domu do pobliskiego krzyża lub figury w danej miejscowości i wprowadzenie do kościoła, od bramy kościelnej lub figury, zależnie od zwyczaju w parafji. 3. Opłaty pogrzebowe oblicza się z aktem zejścia 8. Za każdą świece przy katafalku - 50 gr. 9. Dzwonne każdorazowe - 1 zł. 10. Wypominek roczny od jednej osoby - 3 zł. „ „ z całą rodziną - 5 zł „ „ jednorazowy - 10 gr. III. Pokładne. Dochody z pokładnego pobierają się na utrzymanie cmentarza. 1. Za grób czasowy dla dorosłej osoby - do 3 zł. 2. Za grób czasowy dla dzieci do lat 15 - do 2 zł 3. Za grób stały z prawem ogrodzenia sztachetami lub położenia kamienia - do 20 zł. 4. Za prawo umieszczenia pomnika - do 50 zł. 5. Za prawo wymurowania kaplicy, stosownie do wielkości - do 1.000 zł. UWAGA. 1. Ubodzy otrzymują miejsca darmo. Postawienie krzyża drewnianego nie pociąga za sobą specjalnej opłaty. 2. Rada kościelna ma prawo przedstawić swoją taksę za pokładne do zatwierdzenia Biskupowi. IV. Stypendja mszalne. Z powodu Mszy św. czytanej (Zob. st. 108) - 5 zł. Z powodu Mszy św. uroczystej - 10 zł. V. Opłaty kancelaryjne. 1. Akt chrztu, ślubny i zejścia ubogim darmo, innym - 5 zł. do 10 zł. 2. Pełny wypis aktu - 5 zł. 3. Krótki wyciąg z aktu - 1 zł. VI. Wynagrodzenie organisty. 1. Z „jura stolae" 30 % gdzie jest jeden kapłan, 25 % gdzie dwóch, 20 % gdzie trzech kapłanów w stosunku do 100% dla księży 10% dla kościelnego i 5% dla grabarza, licząc od sumy ogólnej po odliczeniu opłaty na światło i na stypendjum mszalne. 2. Za grę i śpiew na mszach śpiewanych lub czytanych 10% od pobranego stypendjum. 3. Z opłat kancelaryjnych: za wszelkie wypisy metryczne i za świadectwa zapowiedzi połowę sumy pobranej. 4. Koszty materiałów piśmiennych, poczty, ksiąg, światła i opału dla kancelarji ponosi proboszcz. UWAGA. 1. Pozostawia się jednak wolną rękę obu stronom do zmiany zasadniczej normy podziału w inny dogodniejszy dla obu stron sposób, za dobrowolnem wzajemnem porozumieniem. 2. Wynagradzanie służby kościelnej opłaca się według wyliczeń pod 1. Grabarz za wykopanie grobu może być opłacany oddzielnie.
