Słowo wprowadzające Słowo wprowadzające do Uchwał synodalnych Dyrektorium o pasterskiej posłudze biskupów, wydane przez Kongregację do spraw Biskupów (1973 r.), wymienia jako główne obowiązki ordynariusza organizowanie synodu diecezjalnego i przeprowadzanie wizytacji parafialnych. Podobnie czyni to nowy Kodeks Prawa Kanonicznego, omawiając na pierwszym miejscu sprawy synodu diecezjalnego (kań. 460—468) w ramach struktury Kościoła partykularnego. Akcentowanie wagi tejże instytucji dla życia diecezji jest słuszne. Synod bowiem wytycza Kościołowi lokalnemu drogi życia chrześcijańskiego na miarą potrzeb czasu. Wizytacje parafialne umożliwiają natomiast bezpośredni wgląd w życie wspólnot parafialnych, w których realizuje się. Kościół i jego posłannictwo zbawcze. Synody są oczywiście tylko ciałem doradczym dla biskupa diecezji, nie są wiec konieczne do życia diecezji. Biskup bowiem może zarządzać nią bez pomocy synodów. Jednak, jak świadczy historia, synody są bardzo pożyteczne - umożliwiają lepsze poznanie aktualnych potrzeb diecezji oraz stosowanie trafniejszych środków duszpasterskich, korzystnych dla jej życia i rozwoju. Diecezja lubelska w okresie 170 lat swoich dziejów (od 1805 r.), uwarunkowanych trudną ówczesną sytuacją polityczną, dopracowała się tylko jednego Synodu w czasach po I wojnie światowej. W dniach 25, 26 i 27 września 1928 r. gremium konsultorów synodalnych, wybranych spośród duchowieństwa diecezjalnego, przedyskutowało uprzednio przygotowane projekty statutów synodalnych i przedłożyło owoc swojej pracy ordynariuszowi. Tenże zatwierdził je i od tego czasu nabrały mocy prawa diecezjalnego, stanowiąc prawie przez 50 lat wytyczne dla życia diecezji. Po II wojnie światowej i Soborze Watykańskim II, który wniósł tak wiele nowego światła w nasze rozumienie istoty Kościoła Chrystusowego, istotną sprawą stało się, zorganizowanie nowego Synodu diecezjalnego. Podjąłem tą myśl już w roku 1975, ustanawiając Komisje, Główną, której do 1983 r. przewodniczył bp Z. Kamiński. Synod rozpoczął swe prace uroczystością w dniu 7 kwietnia 1977 r. Kolejne jego etapy - to sesja informacyjna (21 VI 1980 r.), cztery sesje publiczne i sesja końcowa, połączona z uroczystością jubileuszu 180-lecia istnienia diecezji (8 VI 1985 r.). II Synod Diecezji Lubelskiej pracował pod hasłem: odnowa osób, struktur, form życia i działania w Kościele lubelskim. Chodziło o wypracowanie wytycznych dla życia diecezjalnego w oparciu o dorobek ostatniego Soboru. Synod miał być dziełem możliwie jak najszerszych kręgów diecezjan, także świeckich katolików, do których skierowałem zapraszający list pasterski (25 X 1977 r.). Usiłowaliśmy tworzyć w parafiach studyjne koła synodalne. Omawiając poszczególne zagadnienia z życia diecezji, konfrontowaliśmy je z nauką ostatniego Soboru. Była to szczęśliwa okazja do poszerzenia wiedzy religijnej i pogłębienia życia wewnętrznego. Czy powyższa szansa i możliwość uaktywnienia wiernych poprzez pracę synodalną została wykorzystana ? Sądzę, że tylko w pewnym stopniu. Sama myśl, że cały Kościół jest podmiotem duszpasterzowania, okazała się jednak zbyt nową i nie zakorzeniła się na dobre w świadomości duchowieństwa, a tym bardziej w postawie wielu świeckich katolików. Ale zrobiliśmy na tym polu dobry początek. Świeccy katolicy byli członkami niektórych komisji synodalnych, pewne ich grupy brały też czynny udział w opracowywaniu dokumentów Synodu. Sprawa laikatu, tak ważna dla Kościoła i dla chrystianizacji świata, będzie stopniowo „dojrzewać”, o czym świadczą obrady ostatniego Synodu Biskupów w Rzymie, zajmującego się ex professo powołaniem i posłannictwem ludzi świeckich w Kościele. Owocem prac II Synodu Diecezji Lubelskiej są dokumenty w liczbie ośmiu, traktujące o węzłowych zagadnieniach życia diecezjalnego. Z tychże dokumentów Komisja Koordynacyjno-Redakcyjna stworzyła zestaw postanowień i zaleceń stanowiących drogowskaz na dziś i jutro dla życia naszej Diecezji. Uchwały Synodu wyznaczają kierunki pracy duszpasterskiej, zachęcają do wzmożonego angażowania się w budowanie Królestwa Bożego w Kościele lubelskim. Oby dalszym ich owocem był wzrost poczucia odpowiedzialności za losy Ewangelii w naszych rodzinach i wspólnotach parafialnych. Dziękujemy Bogu za światła i moce, jakimi nas darzył w czasie prac synodalnych. Wyrazy podzięki kieruję także do wszystkich uczestników Synodu, zwłaszcza członków komisji synodalnych z ich przewodniczącymi. Niech dobry Bóg błogosławi nam na drogach życia wytyczonych przez Synod i prowadzących do domu Ojca Niebieskiego. +Bolesław Pylak BISKUP LUBELSKI
